Krzysztof Wiem, jak to jest. Sięgasz po Pismo Święte, otwierasz je na pierwszych stronach i czujesz pewne onieśmielenie. Ogrom tekstu, nieznane imiona, historie pełne przemocy i prawa, które wydają się tak odległe od naszego życia. W mojej posłudze kapłańskiej często spotykam osoby starsze, które z tęsknotą w sercu pragną zgłębić Słowo Boże, ale czują się zagubione w gąszczu Starego Testamentu. Jeśli i Ty czujesz się w ten sposób, wiedz, że nie jesteś sam. Ten artykuł jest jak wyciągnięta dłoń i mapa, która pomoże Ci odnaleźć drogę do skarbu, jakim jest biblia Stary Testament, i odkryć w nim nie tylko historię, ale przede wszystkim przesłanie o nieskończonej miłości Boga, które jest aktualne także dziś.
Czym tak naprawdę jest Biblia Stary Testament?
Przede wszystkim, musimy porzucić myśl, że Stary Testament to jedna, spójna książka. To raczej cała biblioteka – zbiór 46 ksiąg (w kanonie katolickim) pisanych przez wielu autorów na przestrzeni ponad tysiąca lat. To zapis niezwykłej historii relacji, przymierza, jakie Bóg zawarł ze swoim ludem, Izraelem. To opowieść o Jego wierności, nawet w obliczu ludzkiej słabości i grzechu.
Każda z tych ksiąg jest inna. Znajdziemy w nich kroniki historyczne, zbiory praw, poezję pełną zachwytu i bólu, mądre przypowieści i płomienne mowy proroków. Zrozumienie tej różnorodności jest kluczem do odkrycia głębi i bogactwa, jakie kryje w sobie biblia Stary Testament. To nie jest zakurzony zabytek, ale żywe świadectwo tego, jak Bóg działał w historii, przygotowując świat na przyjście swojego Syna, Jezusa Chrystusa.
Jak zbudowany jest Stary Testament? Klucz do zrozumienia
Aby nie zgubić się w tej duchowej bibliotece, warto poznać jej podstawowy układ. Teologowie zazwyczaj dzielą księgi Starego Testamentu na cztery główne grupy. Taki podział pomaga uporządkować lekturę i zrozumieć cel każdej z części.
Pięcioksiąg (Tora) – Fundament Wiary
To pierwsze pięć ksiąg Biblii: Księga Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb i Powtórzonego Prawa. Stanowią one absolutny fundament nie tylko dla judaizmu, ale i dla chrześcijaństwa. To tutaj czytamy o stworzeniu świata, o powołaniu Abrahama, o wyjściu z niewoli egipskiej i o nadaniu Prawa na Górze Synaj. Pięcioksiąg Mojżeszowy to serce Starego Testamentu, które ukazuje, kim jest Bóg i jaki jest Jego plan dla ludzkości.
Księgi Historyczne – Świadectwo Bożej Obecności w Dziejach
Ta grupa ksiąg, takich jak Księga Jozuego, Sędziów, Samuela czy Królewskie, opowiada o losach narodu wybranego po wejściu do Ziemi Obiecanej. To fascynująca i nierzadko dramatyczna historia Izraela w Biblii. Pokazuje ona zmagania, zwycięstwa i upadki królów i całego ludu. Najważniejsze przesłanie tych ksiąg jest jedno: Bóg jest Panem historii i zawsze pozostaje wierny swojemu przymierzu, nawet gdy ludzie o Nim zapominają.
Księgi Mądrościowe (Dydaktyczne) – Skarbnica Życiowej Mądrości
To prawdziwa perła Starego Testamentu. Księgi takie jak Księga Hioba, Psalmów, Przysłów czy Mądrości Syracha nie skupiają się na wielkich wydarzeniach historycznych, ale na codziennym ludzkim doświadczeniu. Znajdziemy tu modlitwy na każdą okazję, praktyczne rady dotyczące życia w uczciwości i bojaźni Bożej, a także głębokie refleksje nad sensem cierpienia. To księgi mądrościowe, które uczą nas, jak żyć mądrze i blisko Boga.
Księgi Prorockie – Głos Boga w Niespokojnych Czasach
Prorocy, tacy jak Izajasz, Jeremiasz, Ezechiel czy Daniel, byli „ustami Boga”. W czasach kryzysu politycznego i duchowego przypominali ludowi o wierności przymierzu, nawoływali do nawrócenia, bronili ubogich i zapowiadali przyjście Mesjasza. Czytając księgi prorockie, słyszymy potężny głos Boga, który troszczy się o swój lud i pragnie jego zbawienia.
3 błędy, które popełniamy czytając Stary Testament, a które zamykają nas na jego mądrość
Z mojego duszpasterskiego doświadczenia wynika, że pewne błędne nawyki mogą skutecznie zniechęcić do lektury Starego Testamentu. Uniknięcie tych pułapek pozwoli Ci otworzyć się na jego prawdziwą mądrość.
1. Czytanie „od deski do deski” bez przygotowania. Rozpoczynanie lektury od Księgi Rodzaju i próba przeczytania wszystkiego po kolei to prosta droga do zniechęcenia, zwłaszcza gdy dotrzemy do skomplikowanych przepisów Prawa w Księdze Kapłańskiej. Lepszym pomysłem jest rozpoczęcie od Księgi Psalmów, która jest modlitewnikiem Kościoła, lub od Księgi Rodzaju, by poznać początki historii zbawienia.
2. Traktowanie wszystkiego dosłownie. Stary Testament zawiera różne gatunki literackie. Inaczej czytamy poezję (Psalmy), inaczej kronikę historyczną (Księgi Królewskie), a jeszcze inaczej zbiór praw (Księga Wyjścia). Jak zauważa wybitny polski biblista, ks. prof. Waldemar Chrostowski, kluczowe jest zrozumienie kontekstu historycznego i kulturowego, w jakim dana księga powstała. Nie wszystko, co jest opisane, jest pochwalane. Biblia często pokazuje ludzki grzech, by nas przed nim przestrzec.
3. Zapominanie, że to historia prowadząca do Jezusa. Największym błędem jest czytanie Starego Testamentu w oderwaniu od Nowego. Cała biblia Stary Testament jest jak wielka strzałka wskazująca na Jezusa Chrystusa. To w Nim wypełniają się wszystkie proroctwa, obietnice i ofiary. Czytając o wyjściu z Egiptu, myślmy o naszym wyzwoleniu z grzechu przez chrzest. Czytając o ofierze baranka paschalnego, rozważajmy ofiarę Chrystusa na krzyżu.
Czy Stary Testament to tylko zbiór surowych praw? Odkryj jego ukryte przesłanie miłości
Wielu ludzi postrzega Boga Starego Testamentu jako surowego, a nawet mściwego sędziego. To bardzo krzywdzący i niepełny obraz. Owszem, Bóg jest sprawiedliwy i nienawidzi grzechu, ale Jego dominującą cechą jest miłość i miłosierdzie (po hebrajsku *hesed* – miłość wierna i niezawodna).
Wystarczy otworzyć Księgę Ozeasza, by zobaczyć Boga przedstawionego jako kochającego męża, który cierpi z powodu niewierności swojej oblubienicy (Izraela), ale wciąż jej szuka i pragnie jej powrotu. W Księdze Wyjścia Bóg przedstawia się Mojżeszowi jako „Bóg miłosierny i litościwy, cierpliwy, bogaty w łaskę i wierność” (Wj 34,6). Nawet samo Prawo, Dekalog, nie było ciężarem, ale darem – drogowskazem, jak żyć w wolności i pokoju z Bogiem i bliźnimi. Bóg w Starym Testamencie jest przede wszystkim kochającym Ojcem, który wychowuje swój lud, prowadzi go i nigdy go nie opuszcza.
Ta jedna księga Starego Testamentu może odmienić Twoje spojrzenie na cierpienie i dać nową nadzieję
Jeśli przeżywasz trudny czas, czujesz się samotny lub niezrozumiany, jest jedna księga, która może stać się Twoim najbliższym przyjacielem. To Księga Psalmów. Wielu moim parafianom, którzy zmagają się z chorobą, żałobą czy lękiem, polecam właśnie modlitwę Psalmami.
Dlaczego? Ponieważ Psalmy zawierają całą gamę ludzkich uczuć. Znajdziesz w nich słowa, by wyrazić swój ból, gniew i zwątpienie. Ale znajdziesz też słowa pełne ufności, wdzięczności i zachwytu. Psalmista nie udaje przed Bogiem, nie zakłada maski. On wylewa przed Nim całe swoje serce. Czytanie Psalmów uczy nas szczerej modlitwy. Pokazuje, że do Boga można przyjść z wszystkim, co przeżywamy, a On nas wysłucha. To potężne źródło pocieszenia i nadziei, które pokazuje, że nawet w najciemniejszej dolinie Bóg jest z nami.
Praktyczne wskazówki, jak zacząć czytać Stary Testament
Na koniec chciałbym podzielić się kilkoma praktycznymi radami, które ułatwią Ci tę duchową podróż.
* Zacznij od modlitwy. Zanim otworzysz Pismo Święte, poproś Ducha Świętego o światło i zrozumienie. To On jest najlepszym przewodnikiem po Słowie Bożym.
* Wybierz dobre tłumaczenie. Najpopularniejsza w Polsce jest Biblia Tysiąclecia. Jej zaletą są liczne przypisy i wprowadzenia do poszczególnych ksiąg, które bardzo pomagają w zrozumieniu trudniejszych fragmentów.
* Nie zniechęcaj się. Jeśli natrafisz na fragment, którego nie rozumiesz, nie zatrzymuj się na nim na siłę. Zaznacz go i idź dalej. Z czasem, z pomocą Ducha Świętego i dalszej lektury, wiele rzeczy stanie się jaśniejszych.
* Czytaj powoli i z refleksją. Nie chodzi o to, by „przerobić” jak najwięcej tekstu. Czasem jedno zdanie, jeden werset, może stać się dla Ciebie źródłem głębokiej modlitwy i refleksji na cały dzień.
* Szukaj Jezusa. Pamiętaj, że ostatecznym celem lektury Starego Testamentu jest głębsze poznanie i pokochanie Jezusa Chrystusa, w którym Bóg objawił nam całą prawdę o sobie.
Podsumowanie
Drogi Czytelniku, biblia Stary Testament nie jest zamkniętą księgą z przeszłości, ale żywą i aktualną historią o Bogu, który nieustannie szuka człowieka. To opowieść o Jego wierności, miłosierdziu i obietnicy zbawienia, która wypełniła się w Jezusie Chrystusie.
Nie bój się po nią sięgać. Podchodź do niej z sercem dziecka – z ciekawością, ufnością i pragnieniem spotkania z kochającym Ojcem. Mam nadzieję, że ten przewodnik będzie dla Ciebie pomocą i zachętą w tej pięknej przygodzie odkrywania Bożego Słowa.
A może masz już swoją ulubioną księgę lub fragment Starego Testamentu? Podziel się w komentarzu, co jest Ci szczególnie bliskie i dlaczego.
